Zwierciadło społeczne

Zwierciadło społeczne ulega częściowej internalizacji: sędzia znajdujący się na zewnątrz wchodzi do wnętrza człowieka, jest sędzią i oskarżycielem działającym od środka, często surowszym od sędziego zewnętrznego: surowszym dlatego, że proces internalizacji rozpoczyna się już w pierwszych latach życia, a wtedy proporcje świata społecznego ulegają wyolbrzymieniu. To wyolbrzymienie utrwala się na całe życie. Sok- ratesowski daimonion, sumienie. Freudowskie superego są właśnie tym wewnętrznym sędzią, wewnętrznym układem samokontroli, który kontroluje i modyfikuje nasze zachowanie. Układ ten ma swoją warstwę świadomą (sumienie) i podświadomą superego.

W ciemnościach podświadomości wszystko ulega wyolbrzymieniu i działanie tej warstwy układu samokontroli jest silniejsze i bardziej dynamiczne niż warstwy powierzchniowej, świadomej. Działanie jej ujawnia się w treści obrazów sennych i w tematyce psychotycznej, a w sposób bardziej skryty – w kształtowaniu się decyzji i różnych form zachowania: często zachowanie powstałe pod wpływem działania superego sprawia wrażenie działania wbrew zdrowemu rozsądkowi, człowiek sam siebie karze swoim postępowaniem, sam dąży do swej zguby itp.

W praktyce psychiatrycznej przykładów takiego podświadomego karania siebie spotykamy wiele. Ktoś np. rozbija stale swoje związki erotyczne, jakby idąc przeciw swym uczuciom miłości: okazuje się, że jego życie seksualne jest obarczone silnym poczuciem winy, z czego nawet nie zdaje sobie sprawy. Inny na skutek alkoholizmu czy narkomanii dopro- wdza się do społecznej degradacji: nierzadko pod tymi niszczycielskimi tendencjami w stosunku do siebie samego kryje się poczucie winy, chęć ukarania własnej osoby. Człowiek taki nie ma odwagi popełnić samobójstwa, niszczy się więc stopniowo i doprowadza do śmierci społecznej. Ktoś inny znów od lat cierpi na uporczywe bóle o nie wyjaśnionej etiologii lub na przewlekły zespół hipochondryczny. Cierpienia są karą za popełnione przewinienie, którą sam sobie nałożył, oczywiście nie zdając sobie z tego sprawy.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>