Zacieśnienie wolnej przestrzeni człowieka

Dynamika życia i jej subiektywny odpowiednik, nastrój, wyraźnie korelują z wolną przestrzenią. Im przestrzeń szersza, tym nastrój jest pogodniejszy, a im ciaśniejsza, tym nastrój gorszy. Wyrazem dynamiki życiowej jest intensywność tworzenia struktur czynnościowych: ograniczenie wolności utrudnia lub nawet uniemożliwia realizowanie tych struktur, co w końcu prowadzi do osłabienia ich tworzenia – bo po co tworzyć coś, co i tak nie ma szans realizacji: w ten sposób dynamika życiowa opada i pojawia się przygnębienie. Zwiększona dynamika życiowa wpływa na rozszerzenie wolnej przestrzeni: człowiek radosny ma cały świat u swoich stóp. Zależność jest więc obustronna. Zagadnienia te zostały szczegółowiej omówione w książce poświęconej melancholii.

Lęk dezintegracyjny jest wywołany przez niszczenie starych struktur czynnościowych. Zacieśnienie wolnej przestrzeni człowieka zmusza do niszczenia własnych struktur czynnościowych, nie mają one bowiem żadnych możliwości realizacji. Lęk integracyjny jest związany z zagadnieniem wolności człowieka. Sygnał lękowy stoi na straży wolności. Stoi na dwóch jej krańcach. Ponieważ wolność człowieka nie ma granic w związku z niezwykłymi możliwościami tworzenia struktur czynnościowych, i to w dużej mierze oderwanych od konkretu życia, dlatego lęk broni przed zbytnią wolnością, przed zbytnim rozszerzeniem wolnej przestrzeni, gdyż to groziłoby chaosem i dezintegracją (przykład: schizofrenia). Na drugim krańcu sygnał lękowy broni przed niewolą. Ograniczenie wolności decyzji jest zawsze połączone z uczuciem lęku: człowiek, który jest automatem, ma zwiększone pogotowie lękowo-agresywne. Ta sama sytuacja zagrożenia wydaje się nam znacznie mniej groźna, gdy mamy choć minimalną możność działania, a urasta do koszmaru, gdy jesteśmy obezwładnieni. Dlatego między innymi zakuwa się ludziom ręce w kajdany. Pozbawienie wolności godzi w podstawowe prawo życia, którym jest ekspansja w otaczający świat, możność dokonywania wybo- ru, gdyż właśnie ta możność jest atrybutem szczytowego osiągnięcia ewolucji, tj. tkanki nerwowej człowieka.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>