Typ anankastyczny (obsesyjny) i histeryczny

Trzeci typ pośrednich zmian osobowości powstałych pod wpływem lęku polega na ,,przymulaniu się” do otoczenia społecznego. To otoczenie stanowi bowiem główne źródło zagrożeń człowieka: jeśli uda się nam nastawić je przychylnie do siebie, wówczas mamy większe szanse uniknięcia zagrożeń. Naczelną pozycję w hierarchii wartości psychasteników i histeryków zajmuje pytanie: ,,co ludzie o mnie myślą?”. Jest to pewnego rodzaju chroniczna niedojrzałość osobowości, jeśli się za jedno z kryteriów dojrzałości przyjmie zdolność możliwie obiektywnej oceny samego siebie. Ludzie tacy boją się pokazać siebie, swoje prawdziwe oblicze, chcą być za wszelką cenę takimi, jakimi chce ich widzieć otoczenie. Aprobata otoczenia zmniejsza istniejące w tym otoczeniu zagrożenia. Otoczenie aprobujące jest zawsze bezpieczniejsze niż otoczenie potępiające.

Ciekawym zjawiskiem jest to, że zarówno psychasteników, jak i histeryków cechuje nieraz w momentach zagrożenia życia brawurowa odwaga, natomiast w sytuacjach wymagających tzw. odwagi cywilnej ludzie ci niejednokrotnie wykazują tchórzostwo. Lęk społeczny jest u nich znacznie silniejszy niż biologiczny (przed zewnętrznym zagrożeniem życia, gdyż zagrożenie pochodzące z wnętrza ustroju jest różnie przez nich tolerowane). Zdarza się. że człowiek, który był bohaterem w czasie wojny, okazuje się zdecydowanym tchórzem w czasach pokojowych.

Histeryk stara się inaczej zdobyć aprobatę otoczenia niż psychastenik. Psychastenik chciałby nie wyróżniać się, być taki jak inni, nie zwracać na siebie uwagi (choć może skrycie o tym marzy), chciałby nieraz zapaść się pod ziemię, być niewidzialny, rumieni się, gdy ktoś na niego popatrzy, nie czuje się swobodnie, nie czuje się sobą, gdyż nie chce być sobą, ale takim jakim chce go widzieć otoczenie. Dlatego sam sobie zawadza, nie wie, co zrobić z rękami, gdzie postawić nogę, jak się odezwać. Natomiast histeryk ma więcej ufności w swoje siły i możliwości, bardziej wierzy w swoje aktorskie zdolności, życie wymaga bowiem aktorstwa: psychastenik nie wierzy, że odegra dobrze swoją rolę, to znaczy zachowa się tak, by spełnić oczekiwania otoczenia, natomiast histeryk dowierza swym zdolnościom, jest przekonany o tym, że oczaruje swe otoczenie, że stanie się ośrodkiem zainteresowania, że zabłyśnie swoją rolą: gdy mu się to nie uda, jest pełen nadziei, że powiedzie mu się następnym razem: dlatego histerycy tak często chcą życie rozpoczynać na nowo, jak próbę w teatrze. W myśl ewangelicznej zasady „kto się wywyższa, poniżon będzie” psychastenicy są na ogół łubiani przez swe otoczenie społeczne, a histerycy nie łubiani. Grupa społeczna dąży zazwyczaj do niwelowania różnic, aprobuje tego, kto się poniża, a atakuje tego, kto się zbytnio wywyższa.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>