Twórczość ludów pierwotnych

Religię w różnych jej przejawach, poza aspektami metafizycznymi, filozoficznymi i społecznymi, jak również abstrahując od sztuki sakralnej, można traktować jako dzieło sztuki, a przeżycia religijne zaliczać do przeżyć artystycznych. Jak artyści doskonalą swój warsztat, tak mistycy poprzez medytację i praktyki ascetyczne osiągali unio mystica, w której treści religijne przepojone były poetyckim natchnieniem. Autobiografie mistyków mogą być więc ważnym źródłem dla badań nad psychologią twórczości i przeżyć związanych z takim typem wyobraźni, którą by można nazwać wyobraźnią fantastyczną.

Już u zarania dziejów powstała w umyśle człowieka druga rzeczywistość, rzeczywistość jego fantazji, niewiele mająca wspólnego ze światem realnym, lecz nie mniej ważna dla jednostki, społeczeństwa i historii kultury. Bowiem takie fakty psychiczne jak przeżycia mistyczno-religijne, twory wyobraźni zrodzone z lęku lub z marzenia o uchwyceniu tego, co nieuchwytne, i poznaniu tego, co niepoznawalne, przyoblekając kształty dzieł plastycznych lub mitów i legend, stawały się rzeczywistością i w nie mniejszej mierze niż czynniki ekonomiczno-cywilizacyjne odciskały piętno na kulturze. Jeśli prześledzić dzieje kultur na świecie, to okaże się, że nurt sztuki fantastycznej miał o wiele szerszy zasięg i dłuższe życie niż sztuka przedstawiająca rzeczywistość, którą, niezależnie od jej odcieni, można by nazwać ogólnie realistyczną.

Twórczość ludów pierwotnych motywowana jest głównie względami magiczno-religijnymi. Poza basenem Morza Śródziemnego, a właściwie tylko poza pewnym sektorem sztuki greckiej i rzymskiej, w czasach starożytnych i później dominowała sztuka religijna wyobrażająca świat bóstw i demonów.

Lęk i fantastykę łączy element tajemnicy i zaskoczenia, kontrast pomiędzy powszedniością a niezwykłością. Na nim polega stosowany w filmach grozy chwyt „zawieszenia”. I tak w Ptakach Hitchcocka akcja zaczyna się od idyllicznych obrazów, w których niespodziewanie atakująca mewa zapowiada sekwencje coraz bardziej przerażających scen.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>