Sygnały i symbole lęku

Obraz otaczającego świata jest zawsze subiektywny, każdy inaczej widzi i ocenia swe otoczenie i istniejące w nim zagrożenia. Historia i warunki naszego życia wpływają na to, że na jedne bodźce zagrożenia reagujemy silnie, a na inne słabo, co nie zawsze koreluje z obiektywną oceną niebezpieczeństwa. Ponieważ obraz otaczającego świata tworzy się pod znacznym wpływem naszego otoczenia społecznego, metabolizm informacyjny ma zawsze charakter społeczny, dlatego w percepcji i ocenie niebezpieczeństwa jesteśmy pod wyraźną presją grupy społecznej, w której żyjemy, i kręgu kulturowego, do którego należymy.

Niekiedy sytuacje zgoła nieszkodliwe stają się pod wpływem oceny otoczenia społecznego groźne. Człowiek może się więc lękać przekroczenia tabu bardziej niż utraty życia, boi się niektórych zwierząt, które nie są wcale dla niego groźne, boi się niektórych ludzi na skutek utartej opinii publicznej, mimo że są oni w rzeczywistości takimi samymi ludźmi jak on. Zadaniem socjologów i historyków kultury powinno być zbadanie, jak dochodzi do tego, że pewne sytuacje zostają oceniane przez grupę społeczną jako niebezpieczne.

U zwierząt też obserwuje się utrwalone sygnały zagrożenia: zagadnieniem tym zajmował się K. Lorenz i jego zdaniem utrwalenie to ma charakter genetyczny. Na przykład niektóre ptaki reagują ucieczką na widok sylwetki drapieżcy, nawet wówczas gdy sylwetka ta jest makietą. Istnieją określone symbole zagrożenia. Nie wiemy jeszcze z całą pewnością, czy są one genetycznie winkrustowane w układ nerwowy, czy też utrwalone pod wpływem środowiska społecznego.

Zachowanie życia wymaga umiejętności przystosowania się do warunków środowiskowych, w tym kierunku też zmierza ewolucja przyrody ożywionej. W przystosowaniu tym istotnym elementem jest zdolność unikania sytuacji niebezpiecznych, możliwe więc, że pewne sygnały grożącego niebezpieczeństwa w ciągu ewolucji utrwaliły się genetycznie. Otaczający świat jest jakby z góry oznaczony znakami ostrzegawczymi i jeszcze przed zetknięciem się z niebezpieczeństwem żywy ustrój na sam sygnał właściwie zupełnie nie znanej mu sytuacji reaguje ucieczką.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>