Subiektywność zwierciadła społecznego

Samokontrola ustroju nie jest tylko zależna od reakcji otoczenia, ale też – i to może w większym stopniu – od tendencji samego ustroju. Zależnie od tych tendencji zmieniać się będzie sprzężenie zwrotne regulujące nasze postępowanie. Do pewnego stopnia sami kształtujemy nasze zwierciadło społeczne.

Opisaną subiektywność zwierciadła społecznego najłatwiej można spostrzec, gdy działają nastroje i uczucia. Pod ich wpływem zwierciadło społeczne zmienia się nieraz w decydujący sposób. W nastroju pogodnym jest ono tolerancyjne, w smutnym potępiające, w uczuciach pozytywnych przyjazne, w negatywnych wrogie i zagrażające. Te same oscylacje zależne od kolorytu emocjonalnego obserwuje się też w osądzie sumienia. Jest to jeden więcej przykład łączności ustroju ze środowiskiem. Zwierciadło społeczne jest jakby kwintesencją środowiska społecznego, ale mimo to nie można go odłączyć od ustroju i związek obu układów z sobą jest bardzo ścisły. Zjawisko to występuje wyraźnie w wielodzietnych rodzinach. Ten sam ojciec może zupełnie inaczej wpłynąć na formowanie się zwierciadła społecznego i sumienia u poszczególnych dzieci, mimo że jego odnoszenie się do każdego z nich jest podobne.

Mimo wielkiej rozmaitości naszych związków z otoczeniem społecznym – dzięki czemu przez jednych ludzi jesteśmy chwaleni, a przez innych ganieni – zwierciadło społeczne przy całej swej kalejdoskopowej różnolitości ma jednak u każdego człowieka określoną strukturę. U jednych ludzi jest ono bardziej tolerancyjne, a u innych bardziej karzące. U jednych wskutek tego przeważa przekonanie, że postępują stale dob- rze, a u drugich, że stale źle. Jest to jakby stały błąd konstrukcji układu samokontrolującego, błąd, który utrwala się już we wczesnych okresach rozwoju i dla jego powstania związek uczuciowy z ojcem odgrywa decydującą rolę. W zależności od tego, czy jego postać w umyśle dziecka kształtuje się w formie ojca karzącego, czy też ojca przebaczającego, odpowiednio też przedstawiać się będzie obraz zwierciadła społecznego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>