Strach

Lęk przedmiotowy nazywamy zwykle strachem. Przedmio- towość, jak zresztą w wypadku wszystkich reakcji emocjonalnych, jest względna. Drobne zagrożenie może wywołać nieproporcjonalnie silną reakcję i odwrotnie, duże zagrożenie – słabą reakcję lękową. Wielkość sygnału lękowego, podobnie zresztą jak sygnału bólowego, nigdy nie stanowi obiektywnej miary zagrożenia. Jest to wypadkowa wielu czynników: prawdopodobnie genetycznie uwarunkowanego pogotowia lękowego czy bólowego, historii życia (na zasadzie odruchowości warunkowej nawet zupełnie obojętne bodźce mogą stać się silnymi sygnałami lękowymi), aktualnego stanu nastrojowo-uczuciowego (człowiek w nastroju pogodnym, przychylnie nastawiony do otoczenia, na ogół słabiej reaguje lękowo czy bólowo niż człowiek przygnębiony, wystraszony itp.). Wreszcie na wielkość sygnału lękowego wpływa mechanizm błędnego koła (dodatniego sprzężenia zwrotnego): pod wpływem lęku zostaje wyolbrzymiony przedmiot zagrożenia, co z kolei wywołuje nasilenie lęku itd., właściwie ad infinitum.

Do pewnego stopnia można się przyzwyczaić do powtarzających się sytuacji zagrożenia, sygnał lękowy (podobnie przedstawia się też sprawa z sygnałami bólowymi) działa coraz słabiej. W końcu nie odczuwa się zagrażającego niebezpieczeństwa (klasycznym przykładem jest beztroska, z jaką ludzie prowadzą samochody). Lęk przedmiotowy jest lękiem, który człowiek, chcąc nie chcąc, musi pokonywać. Trzeba mieć odwagę, by żyć. Otaczający świat roi się od różnego rodzaju niebezpieczeństw i nie możemy przed nimi wciąż uciekać, trzeba iść naprzód, a to wymaga odwagi.

Lęk przedmiotowy jest więc sygnałem bardzo plastycznym, raz się zwiększa, to znów maleje, od niego i od naszej zdolności pokonywania strachu zależy nasza ekspansja w otaczający świat. W pewnej mierze pokonywanie własnego lęku jest czymś kuszącym: gdy to się uda, człowiek czuje się wyzwolony, silniejszy i radośniejszy. Lęk zacieśnia bowiem ludzką czasoprzestrzeń, a jego pokonanie ją rozszerza: tu tkwi źródło uczucia zwycięstwa nad sobą i nad otaczającym światem – schwytanie oddechu pełną piersią, doznanie radości – uczucia, które towarzyszą za każdym razem pokonaniu własnego lęku. Dlatego prawdopodobnie ludzie chętnie ryzykują swe życie (jak np. w sportach wyczynowych, w alpinizmie, a także w czasie wojny).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>