Stereotypy społeczne

Ciekawe są obserwacje historyków i socjologów zachowania społeczeństwa pod wpływem silnej presji zagrożenia. Niezależnie od epoki i kręgów kulturowych pewne stereotypy zachowania się powtarzają. Na przykład w czasie epidemii dżumy w Europie (czarna śmierć) obserwować można było następujące modele zachowania: dezintegrację dotychczasowych norm zachowania, a więc niezwykłą brutalizację obyczajów, dochodziło nawet do kanibalizmu: naczelną zasadę „ratować własne życie za wszelką cenę”, zanik uczuć pozytywnych, człowiek człowiekowi stawał się wilkiem, ludzie obojętnieli na los swych najbliższych – dzieci, rodziców, współmałżonków: objawy skrajnej agresji, szukanie „kozła ofiarnego”, zwykle kozłem tym byli Żydzi jako górujący intelektualnie i ekonomicznie oraz przedstawiający odrębne formy życia w porównaniu z ogółem społeczeństwa: tysiące ich spłonęły na stosach, na które szli nieraz śpiewając pobożne psalmy. Autoagresja łączyła się często z agresją, biczownicy maltretowali własne ciała, ale jednocześnie podburzali do palenia Żydów. Panowały rozpusta i pijaństwo: tymi sposobami nagminnie starano się przytłumić lęk. W stan oszołomienia starano się wprowadzić również za pomocą ekstatycznego tańca (taniec św. Wita).

Zdarzały się jednak bardziej integracyjne sposoby tłumienia lęku. We Włoszech pątnicy, śpiewając jeden z najpiękniejszych hymnów kościelnych – Stabat Mater Do/orosa – działali kojąco na siebie i na otoczenie. Innym sposobem, może jeszcze trudniejszym, było zachowanie dystansu dzięki poczuciu humoru: w czasie jednej z ostatnich epidemii dżumy powstała w Wiedniu dotąd popularna pieśń O du lieber Augustin.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>