Społeczne uwarunkowanie urojeń

Większość zespołów urojeniowych zalicza się do psychoz. Urojeniowy obraz świata i własnej osoby nie zgadza się bowiem ze społecznie akceptowanym obrazem i dlatego jest wyłączony ze wspólnoty ludzkiej. Człowiek w taki indywidualny sposób widzący otaczający świat czy siebie samego odrzuca tym samym normy widzenia obowiązujące w przestrzeni wspólnej, w której własne struktury czynnościowe ścierają się ze strukturami innych ludzi. Jest to przestrzeń jasna, przestrzeń dnia. w przeciwstawieniu do przestrzeni ciemnej, przestrzeni nocy. w której dominują własne struktury czynnościowe.

Zwykle zespoły urojeniowe omawia się razem ze schizofrenią. jedną bowiem z zasadniczych cech schizofrenii jest zmiana struktury otaczającego świata i własnej osoby. Jeśli lęk urojeniowy omawia się na pograniczu lęków występujących w zaburzeniach psychicznych i lęków występujących w tzw. życiu normalnym, to czyni się tak dlatego, iż właśnie w wypadku urojeń granica między tzw. normą a patologią nie zawsze jest wyraźna i często właśnie na tym terenie styka się świat nocy ze światem dnia. Z tego też względu skoncentrujemy się przede wszystkim na tych urojeniach, które stoją dość blisko tzw. normalnego świata przeżyć.

Lęk jest jedną z zasadniczych przyczyn urojenia i jest reakcją na urojeniowe przekształcenie świata (lęk dezintegracyjny, analogiczny do występującego w schizofrenii). Fakt, że urojenie jest przeciwstawieniem się ogólnoludzkiemu (w sensie ludzkiej wspólnoty) widzeniu świata i własnej osoby, uświadamia nam społeczny charakter metabolizmu informacyjnego. Struktury czynnościowe, z których budujemy obraz świata czy też własnej osoby, są w znacznej mierze wspólne, dzielone z innymi ludźmi. Nie można z tej wspólnoty się wyłamać. Ten społeczny charakter metabolizmu informacyjnego każe nam przypuszczać, że w wypadkach, gdy człowiek wyłamuje się z jego norm i przechodzi na bardziej indywidualny sposób widzenia, przyczyna leży w relacjach danego człowieka z otoczeniem społecznym. I rzeczywiście często u podłoża urojenia tkwi lęk społeczny.

Również tematyka urojeń najczęściej obraca się wokół grupy społecznej lub jej przedstawicieli. Ale nawet tam, gdzie jest inna, gdy np. dotyczy własnego ciała, jak w urojeniach hipochondrycznych, w genezie urojenia lęk społeczny jest najczęstszą przyczyną (urojona choroba jest karą za rzekomo lub naprawdę popełniony grzech lub obroną przed społecznym potępieniem itp.).

Lęk społeczny, jak już mówiono, jest zjawiskiem powszechnym i odgrywa ważną rolę w socjalizacji człowieka. Dlatego warto się zastanowić, dlaczego tylko niekiedy prowadzi on do urojeniowego wypaczenia obrazu rzeczywistości, a przeważnie takiego efektu nie wywiera. W różnych grupach społecznych lęk społeczny przybiera inne formy i ma inny charakter.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>