Śmierć w różnych epokach cz. II

W wiekach średnich celem życia było przygotowanie do śmierci godnej chrześcijanina i do Sądu Ostatecznego, na którym rozstrzygnie się los każdego. Jak uczono sztuki przykładnego życia, tak powstawały dzieła literackie i plastyczne mówiące o sztuce umierania. W niezliczonych wersjach, świadczących o okrucieństwie owych czasów, ukazywano roz- anielone twarze męczenników poddawanych najwymyślniejszym torturom. W moralizatorskich dziełach, w obrazach przedstawiających ogrody rozkoszy, wśród bawiącego się tłumu często spotyka się śmierć, diabła i błazna. Błazen wyobrażał ślepotę i głupstwo doczesnego życia lub reprezentował prawdziwą mądrość w myśl poglądu, że w oczach Boga jest obłędem to. co na tej ziemi uchodzi za rozsądne, a w szaleństwie ukryta jest istotna prawda.

Balbulus Notker z St. Gall (813-912) pisze w swojej an- tyfonie: „Pośrodku życia jesteśmy w śmierci.” Na nagrobku kardynała Lagrange z r. 1402, w muzeum Calvet, przedstawione są rozkładające się zwłoki i napis: „Jaki masz powód do dumy? Jesteś prochem i rychło będziesz podobnym do mnie cuchnącym trupem, pokarmem robactwa.”

W tym czasie śmierć zaczyna porywać do swego tańca przedstawicieli wszystkich stanów, ukazując równość wielkich i małych tego świata w tym makabrycznym korowodzie. Majestat i grozę śmierci ukazuje P. Breughel w Triumfie śmierci. Wspaniałość ceremoniałów pogrzebowych przetrwała nawet w dzisiejszych laickich obrządkach, łagodząc niejako przez swą dostojność okrucieństwo zgonu.

Jak wymienianie pewnych słów, imion boskich było z dawna zakazane, tak podobne tabuistyczne obawy kryją się w niechęci do nazywania śmierci po imieniu. Do dziś używa się eufemistycznych powiedzeń: pożegnał się ze światem, odszedł od nas itp.

Na obrazach Sądów Ostatecznych dość monotonnej rajskiej błogości, czekającej sprawiedliwych, przeciwstawione były dna piekieł z ich bogatym repertuarem mąk w ogniu – żywiole, który tu na ziemi niszczył doczesne powłoki heretyków i czarownic w ceremoniach autodafe.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>