Reakcja wegetatywno-endokrynna i metabolizm informacyjny

Lęk wywołuje silną mobilizację wegetatywno-endokrynną ustroju, aktywowany jest przede wszystkim układ adreno- -sympatyczny, a więc układ sterujący metabolizm energetyczny w kierunku procesów katabolicznych. Ucieczka wymaga dużego wydatku energii, przewaga tych procesów jest więc zrozumiała. W agresji wyładowanie wegetatywno-endokryn- ne jest też gwałtowne, częściej jednak niż w wypadku lęku można się w nim spotkać z komponentem parasympatycznym, choć zawsze dominuje sympatyczny.

W agresji ustrój przygotowuje się do pożarcia swojej ofiary, układ autonomiczny musi już przestrajać się w kierunku procesów anabolicznych, stąd prawdopodobnie bierze się komponent parasympatyczny obok przeważającego sympatycznego. Mobilizacja endokrynno-wegetatywna jest przygotowaniem do walki i ucieczki, obie sytuacje wymagają maksymalnego wysiłku ze strony ustroju. W przeciwieństwie do ruchów dowolnych (sterowanych przez układ somatyczny układu nerwowego), które są, jak wspomniano, często chaotyczne i bezcelowe (czasem czynności ruchowe pod wpływem lęku zostają zahamowane) – reakcje wegetatywne mają charakter wyraźnie celowy i stanowią precyzyjne przygotowanie ustroju do czekającego go wysiłku i starcia z niebezpieczeństwem.

Wydawać by się mogło, że starsza filogenetycznie część ośrodkowego układu nerwowego (układ autonomiczny) jest lepiej przystosowana do walki i ucieczki niż jego część filogenetycznie młodsza (układ nerwowy somatyczny lub wolic- jonalny), która w sytuacji zagrożenia jakby ,,traci głowę”. Długotrwały, proces ewolucji przygotował ustrój do zetknięcia się z sytuacjami zagrożenia. Nowsza część mózgu nie nadążyła w tych przygotowaniach, jest ona zresztą przystosowana do „spokojniejszych” warunków pracy. Jeśli bowiem zadaniem pierwszej fazy metabolizmu informacyjnego, sterowanej przez filogenetycznie starsze części mózgu, jest sterowanie zasadniczymi postawami emocjonalnymi („do” i „ od”) i poziomem dynamiki życiowej, a więc pierwszą reakcją na zetknięcie się z otaczającym światem, to faza druga steruje znacznie bardziej skomplikowanymi formami zachowania w otaczającym świecie (postawa „nad”), które dokonują się w większym dystansie w stosunku do otoczenia i w „atmosferze” mniej burzliwej: faza ta przeżywana jest subiektywnie jako psychiczne akty racjonalno-wolicjonalne.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>