Przestrzeń wolna

Realizacja potencjalnych struktur czynnościowych wymaga wolnej przestrzeni, w której by można je urzeczywistnić. Im możliwości tworzenia struktur czynnościowych są większe, tym większej potrzeba dla nich wolnej przestrzeni. W porów- naniu ze światem zwierzęcym w swoim zapotrzebowaniu na wolną przestrzeń człowiek dokonał skoku ewolucyjnego współmiernego do jego rozwoju neocortex (nowej kory mózgu), tj. do jego możliwości tworzenia struktur czynnościowych. Potrzeba wolności jest znacznie silniejszym imperatywem u człowieka niż u zwierząt. Nie znaczy to, by u zwierząt była ona mała. Pawłów dzięki swej genialnej zdolności do obserwacji słusznie zaliczał odruch wolności do odruchów bezwarunkowych. Zwierzę często łatwiej znosi głód, niebezpieczeństwa, zimno niż pozbawienie wolności. Broni się też nieraz zaciekle przed ujarzmieniem.

Starcie własnych struktur czynnościowych ze strukturami otoczenia wytwarza sytuacje, w których człowiek raz jest na dole, a raz na górze. Raz jest w postawie „nad”, a raz w postawie „pod”. Postawa „nad” zwiększa wolną przestrzeń, postawa „pod” ją zacieśnia. Obie postawy są jednak konieczne do rozwoju metabolizmu informacyjnego. Absolutna wolność człowieka skończyłaby się chaosem. Zbyt wiele bowiem może on wytwarzać struktur czynnościowych, by potrafił utrzymać sam w nich porządek.

Patologicznym przykładem takiego dążenia do wolności i jej skutków jest schizofrenia. Człowiek w tej chorobie jest zbyt słabo związany ze swym otoczeniem społecznym, by tolerować postawę „pod”. Odczuwa stale jego ucisk, w końcu zrywa z nim więzy, czuje pełną wolność w ostrej psychozie, ale jest to raczej krótko trwające doznanie, po którym wpada w niewolę własnych struktur, te natomiast, wyrzucone na zewnątrz, ale w przestrzeń nie rzeczywistą, lecz psychotyczną, obezwładniają go i zmieniają w automat.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>