Przejście z postawy ucieczkowej do agresywnej

Powszechnie znany jest fakt, że pod wpływem uczuć zmienia się nasz obraz świata. Wystarczy wspomnieć o tym, jak pod wpływem miłości obraz ukochanej osoby pięknieje, a pod wpływem lęku i nienawiści ulega monstrualnemu zniekształceniu obraz tej samej nieraz osoby. Lęk jako subiektywny wyraz postawy „od” powoduje zwykle wyolbrzymienie zagrażającego przedmiotu. Uciekamy bowiem od tego, co nam zagraża, co jest od nas silniejsze, co może nas zniszczyć. Zagrażający przedmiot może nie być znów tak groźny, ale pod wpływem uczucia lęku staje się groźny. Im lęk silniejszy, tym większemu wyolbrzymieniu ulega zagrażające niebezpieczeństwo. W końcu jednak musi zapaść zasadnicza decyzja: uciekać lub mimo lęku próbować stawić czoło niebezpieczeństwu. W wypadku pierwszej decyzji lęk stopniowo słabnie na skutek oddalania się od przedmiotu zagrożenia, a wskutek drugiej decyzji lęk maleje dzięki działaniu mechanizmów obronnych. By zbliżyć się do zagrażającego przedmiotu, by podjąć z nim walkę, trzeba go przedtem odpowiednio pomniejszyć, trudno bowiem walczyć z przeciwnikiem znacznie od siebie silniejszym.

Atak na przedmiot zagrażający, czyli przejście z postawy ucieczkowej do agresywnej, wymaga założenia, że będzie się zwycięzcą. Gdy przyjmuje się hipotezę odwrotną, tj. że poniesie się klęskę i że zwycięży nad nami zagrażający przedmiot, wówczas przyjmuje się postawę ucieczkową. Jeśli w rachunku prawdopodobieństwa stawia się na siebie, tym samym pomniejsza się rolę otaczającego świata, zagrażający przedmiot maleje. Może dojść nawet do tego, że niebezpieczeństwo w ogóle przestaje być dostrzegalne.

Rachunek prawdopodobieństwa jest, jak się zdaje, w znacznej mierze ustalony genetycznie. Są zwierzęta, które zakładają z góry swą klęskę. Przeważa u nich postawa ucieczkowa nad agresywną. I odwrotnie, są takie, które zakładają własne zwycięsto nad otoczeniem, postawa agresywna przeważa u nich nad ucieczkową: np. trawożerne należą zwykle do pierwszej grupy, a drapieżniki – do drugiej. Podobnie sprawa ma się u ludzi, jedni częściej atakują, a drudzy częściej uciekają.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>