Powinowactwo duchowe umysłów fantastycznych

Powinowactwo duchowe umysłów fantastycznych przesądza o ich upodobaniach artystycznych i mistyczno-ezoterycz- nych. Chętnie czerpią wzajemnie od siebie wzory. Tak Bosch jest natchnieniem dla surrealistów: niesamowite opowiadania Poego ilustrował chory psychicznie belgijski malarz J. Ensor. Ci fantaści, tworzący poprzez bariery wieków i kultur związek wtajemniczonych w arkana pozarealnego świata, chętnie korzystają z hermetycznych przekazów i symboli pochodzących ze starych tradycji Wschodu. Nie gardzą również nowoczesnymi mitami rzekomo naukowej, modnej obecnie psychotroniki. Te związki poezji i magii dostrzegał Novalis mówiąc, że „czarownik jest poetą, artystą obłędu” (Der Zauberer ist ein Poet, ein Künstler der Wahnsinn).

Poszukiwanie cudowności i fantastyki może być niebezpieczne dla zdrowia psychicznego lub świadczyć o szczególnej skłonności niektórych niezrównoważonych psychicznie osób do przekraczania granic zakreślonych rzeczywistością. Uderzająca jest duża liczba chorych psychicznie i samobójców pośród surrealistów.

Wizyjność jest też znamienną cechą prac plastycznych wielu artystów nieprofesjonalnych. Często bywają to ludzie samotni, starsi, dotknięci jakąś chorobą lub ułomnością. Czynniki te, utrudniające możliwość aktywnego działania i kontaktów społecznych, poprzedzają czasem ujawnienie się zainteresowań twórczych. W fazie przetwórczej, pod wpływem samotności, kiedy jest czas na medytację, marzenia, a słabną zainteresowania aktualnością, gromadzą się emocje i powiązane z nimi kompleksowo wyobrażenia. Przy współistniejącym, utajonym dotychczas talencie znajdują one najkorzystniejszy i najbezpieczniejszy upust w aktywności artystycznej. Jest to więc rodzaj autoterapii przez twórczość. Może ona zapobiegać chorobie, np. nerwicy, lub łagodzić jej objawy. Dzięki temu samorodny artysta odnajduje swoje miejsce w społeczeństwie, nabiera wiary we własne siły i w sens swego istnienia.

Podobnie jak w sztuce ludów pierwotnych, u plastyków amatorów motywy magiczne mają czasem większe znaczenie niż czynniki estetyczne. Są oni jakby spadkobiercami dawnych magów i poszukiwaczy cudowności – współczesnymi czarodziejami. Ilustrują bajeczny świat swojej wyobraźni: diabły, świętych, dziwotwory, fantastyczne egzotyczne krajobrazy. sceny dziejące się na innych planetach. Nieraz nie wystarcza im zobrazowanie tego, co chcą wyrazić, zaopatrują więc swoje dzieła w objaśnienia, sentencje moralne, nawet krótkie opowiadania, czasem wierszowane, z których treści przebija magiczny sens przedstawień.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>