Systemy wartości

Człowiek wchodzi w gotowe systemy wartościowania, w gotowy system komunikacji werbalnej i pozawerbalnej, w gotowe systemy pojęć i koncepcji dotyczących natury otaczającego świata i jego własnej itd. Bez dziedzictwa kulturowego musiałby zaczynać od samego początku, a tak wysiłek tysięcy pokoleń jest mu dany z góry. Te wartości materialne i duchowe, które otaczają człowieka, stanowią tzw. noosferę, która jest mu do życia równie potrzebna jak biosfera. Między innymi ułatwia ona podejmowanie decyzji – pewne decyzje są już z góry wyznaczone przez panujące w danej grupie społecznej wzorce kulturowe.

czytaj więcej

Akceptacja i negacja

Dwa obrazy świata, z których jeden tworzy się na matrycy stosunku do matki, a drugi na matrycy stosunku do ojca, są do siebie podobne i w wielu miejscach się pokrywają, ale jest jednak między nimi zasadnicza różnica, pierwszy powstaje jakby od wnętrza, matka dla dziecka jest czymś wcześniejszym niż otaczający świat, dlatego jest on bardziej emocjonalny, gdyż uczucia rodzą się z naszego wnętrza. Natomiast drugi powstaje bardziej od zewnątrz, ojciec przychodzi bowiem z zewnątrz, wskutek tego jest dalszy, bardziej obiektywny. Obraz świata kształtujący się na matrycy stosunku dziecka do ojca jest bardziej racjonalny. Koloryt naszego świata wywodzi się ze stosunku do matki, a jego forma ze stosunku do ojca.

czytaj więcej

Etiologiczne rozważania psychiatryczne

Różni są ojcowie i na pewno nie wszyscy budzą lęk u dziecka, wielu z nich daje więcej ciepła dziecku niż matka. Niemniej w pewnym stopniu, niezależnie od obiektywnej sytuacji, lęk jest osobnym czynnikiem w formowaniu się układu samokontroli. Sumienie i jego część nieświadoma – superego – muszą działać na zasadzie lęku. Lęk jest potrzebny i powstaje niezależnie od zewnętrznej sytuacji. To, że koncentruje się na osobie ojca, nie jest jego winą, ojciec w przeżyciach świadomych dziecka może wcale lęku nie budzić, ale gdzieś poniżej progu świadomości tkwi lęk przed społecznym potępieniem, „jak będę sądzony”, i ojciec jako pierwszy reprezentant otoczenia społecznego jest też pierwszym sędzią.

czytaj więcej

Lęk a kultura i cywilizacja

Otaczająca nas rzeczywistość ma różne stopnie nasycenia białymi plamami czy znakami zapytania. Są tereny, które można w końcu odkryć, a są i takie, które chyba zawsze zostaną nie odkryte. Dzięki wysiłkowi własnemu i wielu pokoleń odkrywamy stopniowo prawa przyrody ożywionej i nieożywionej, nasz obraz świata staje się coraz pełniejszy i to, co dawniej zapełnialiśmy tworami fantazji, dziś ma już charakter sprawdzalny i naukowy. Chociaż dzięki wspólnemu ludzkiemu wysiłkowi obraz świata staje się coraz pełniejszy, to jednak zawsze pozostają na mapie świata białe plamy, tereny nieznane, które łatwo zapełniają się tworami fantazji.

czytaj więcej

Kształty lęku

Parafrazując znane powiedzenie Norwida o kształtach miłości, można by rzec, że lęk też różnorodne ma kształty. W każdym języku istnieje dość dużo określeń na różne postacie lęku: lęk, strach, groza, przerażenie, bojaźn, niepokój, wstręt, obrzydzenie itp. Każde z tych pojęć oznacza inną sytuację, która jest rezultatem zarówno działania specyficznego bodźca, jak i reakcji na tenże bodziec. Pojęcia te dają ogólny obraz nie tylko przeżywającego lęk podmiotu, lecz, wywołującego to uczucie przedmiotu.

czytaj więcej

Dwie warstwy lęku społecznego – kontynuacja

Tego typu zwierciadło społeczne nie może służyć za zasadniczą konstrukcję układu samokontroli, gdyż ta musi być jak najbardziej stabilna, ale za to znacznie lepiej spełnia swą rolę w kontrolowaniu ustawicznie zmieniających się naszych relacji z otaczającym światem. Lęk społeczny w poziomej płaszczyźnie kontaktów z otoczeniem jest znacznie mniejszy, nie są tu bowiem aktywowane struktury podświadome.

czytaj więcej

Sfera estetyczna, etyczna i religijna

Sfera estetyczna opiera się na wyborze między przyjemnym a przykrym. To, co jest piękne, pociąga, jest przyjemne. To, co brzydkie, odpycha, jest wstrętne i przykre. Jest to wybór uczuciowy, przeważnie niezależny od przesłanek racjonalnych i aktów wolicjonalnych. Nie można ani siebie, ani nikogo zmusić, by coś się podobało, i nie można logicznie udowodnić, że coś jest piękne, trzeba to po prostu odczuć. Dlatego sfera estetyczna odpowiadałaby pierwszej fazie metabolizmu informacyjnego.

czytaj więcej

Lęk przed karą i potępieniem

Zwierciadło społeczne odgrywa decydującą rolę w tworzeniu się porządku moralnego, tj. najwyższej hierarchii wartości, dotyczącej naszych najbardziej skomplikowanych związków z otoczeniem. Lęk przed karą modyfikuje nasze struktury czynnościowe i sprawia, że wiele struktur potencjalnych nie zostaje zrealizowanych. Klasycznym przykładem takiej potencjalnej struktury czynnościowej jest maksymalne wypełnienie postawy „od”, czyli mord: normalnie nie dochodzi on do realizacji, ale w pewnych sytuacjach, np. w czasie wojny czy rewolucji, gdy jest on tolerowany, a nawet aprobowany przez zwierciadło społeczne, łatwo się realizuje i po pewnym okresie adaptacji nie wywołuje poczucia winy.

czytaj więcej

Postacie matki i ojca a geneza lęku społecznego

Z codziennego doświadczenia wiadomo, że obecność drugiego człowieka zmniejsza napięcie lękowe. Jednocześnie ten sam człowiek jest źródłem lęku społecznego i wokół niego tworzą się urojeniowe obrazy. Jak tę sprzeczność wytłumaczyć? Świat otaczający człowieka – to przede wszystkim drugi człowiek. Jak starano się przedstawić, z łączności z drugim człowiekiem (z matką) wychodzi się w otaczający świat, a pierwszym reprezentantem otaczającego świata i jego norm jest też drugi człowiek (ojciec). Zasadnicze postawy uczuciowe (,,do” i ,,od” – kocham i nienawidzę) realizować się mogą tylko w stosunku do drugiego człowieka. Z nim można złączyć się w akcie seksualnym i jego można pozbawić życia, osiągając w ten sposób szczytowe punkty tychże postaw. Dlatego stosunek do drugiego człowieka ma w sobie utajoną ambiwalencję (kocham i nienawidzę). Dlatego drugi człowiek zmniejsza napięcie lękowe, a jednocześnie je mobilizuje.

czytaj więcej

Demonologia

Obecnie demonologia oznacza naukę zajmującą się badaniem wierzeń w demony. Dla przekonanych o istnieniu tych duchów była ona wiedzą o ich wyglądzie i właściwościach, o ich pożytecznym lub szkodliwym działaniu oraz sposobach postępowania z nimi.

czytaj więcej

Sfera wewnątrzustrojowa

Zagrożenie życia może pochodzić z wnętrza ustroju. W wypadku zagrożenia pochodzącego z zewnątrz musi być ono widoczne, by wywołać reakcję lękową, czyli percepcja poprzedza emocję, natomiast w wypadku zagrożenia pochodzącego z wnętrza ustroju pozostaje ono niewidoczne, nie dysponujemy bowiem świadomą percepcją własnego ciała mimo istnienia licznych interoceptorów. tak że lęk jest pierwszym sygnałem zagrożenia. Starano się powyżej dać przykłady wpływu percepcji na siłę i przebieg reakcji lękowej. Wzajemna korelacja percepcji i lęku umożliwia zmniejszenie reakcji lękowej w tych wypadkach, gdy z tych czy innych powodów przedmiot zagrażający ulega pomniejszeniu.

czytaj więcej