Niepokój jako rodzaj słabo wyrażonego lęku

Nasilenie niepokoju, który można uważać za rodzaj słabo wyrażonego lęku, przybiera różne stopnie: bywa to nieokreślone, mało uświadomione uczucie napięcia, nie zawsze przykre, gdyż towarzysząca mu niepewność miewa dwoiste zabarwienie – ciekawości i lęku przed nieznanym. W sferze ruchowej niepokój nierzadko przejawia się i rozładowuje pobudzeniem psychomotorycznym, podobnie jak lęk ujawnia się gwałtowniej w agresji, panicznej ucieczce lub osłupieniu. Jeśli przyjąć, że lęk odgrywał istotną rolę w tworzeniu się przeżyć magicznych i religijnych i że z kolei sztuka taneczna, podobnie jak teatr, wywodzi się z obrządków sakralnych, to dopuszczalna jest hipoteza, iż jedną z przyczyn powstania tańca jest zrytualizowanie pierwotnego indywidualnego niepokoju w rytmicznej, określonej formie tanecznych gestów. Pełniły one nieraz poza nieświadomym rozładowaniem napięcia również świadomą już, uświęconą obyczajem rolę apotropaicz- ną, odstraszającą demony. Za taką interpretacją przemawiałby też fakt, że w natręctwach i fobiach występuje rytuałizacja i magiczna interpretacja pewnych schematów ruchowych i myślowych, które mają bronić przed patologicznymi lękami.

Wydaje się, że jedną z przyczyn konserwatyzmu społeczeństw pierwotnych było poczucie bezpieczeństwa płynące z niezmienności instytucji i obyczajów obwarowanych ścisłymi przepisami, zakazami i nakazami, chroniącymi przed lękiem, który mogła przynieść jakaś nieznana nowość. Lęki przed niebezpieczeństwem rzeczywistym lub rzekomym będące udziałem wszystkich członków takiej społeczności przełamywano w dwojaki sposób: przez działanie realne, np. walkę z wrogim sąsiadem, zwalczanie pożaru zagrażającego osadzie, i przez działanie symboliczne: szukając pomocy u bóstw, demonów i ich ziemskich przedstawicieli – kapłanów, czarowników lub szamanów. Oni to, narażeni na bardziej bezpośredni kontakt z siłami nadprzyrodzonymi niż reszta ich współplemieńców, musieli stawiać czoło lękom, którym tamci nie potrafiliby sprostać. Wyrażali niejako wszystkie obawy i nadzieje ogółu, reprezentowali słabość i siłę płynącą z zależności od bóstwa i przymierza z nim.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>