Dwie warstwy lęku społecznego

Lęk społeczny w swej genezie ma jakby dwie warstwy. Pierwsza warstwa wywodzi się ze stosunku uczuciowego do rodziców, a zwłaszcza do ojca, który jest bardziej niż matka przedstawicielem porządku zewnętrznego, tj. społecznego. Jest to lęk przed absolutem: walka z narzuconym z zewnątrz porządkiem jest z góry przegrana.

Ponieważ ten pierwszy kontakt ze światem społecznym rozgrywa się w okresie życia, który w większej swej części zostaje później pokryty niepamięcią, powstałe wówczas zapisy pamięciowe znajdują się przeważnie poniżej progu świadomości. A teren podświadomości jest zawsze terenem nocy, wszystko ulega w nim wyolbrzymieniu i wypaczeniu. W obrazach sennych i w psychozach wydobywają się na powierzchnię ukryte tam treści, wywołując nieraz paniczny i nieuzasadniony lęk przed karą, potępieniem, ośmieszeniem, totalnym znisz- czeniem itp. Jak już wspomniano, wyolbrzymienie to jest w pewnym sensie konieczne do ustabilizowania się układu samokontroli. Układ ten musi być względnie stabilny i mieć w sobie coś z absolutu.

Pierwszy zarys zwierciadła społecznego ma cechy abolutnej sprawiedliwości, jest okiem wszystkowidzącym i ręką karzącą za przewinienia. Ekspansja w otaczający świat wymaga stałego pokonywania lęku. W tym sensie życie wymaga odwagi. Są jednak lęki zbyt silne, by można je było w sobie przemóc. Do nich, jak się zdaje, należy zaliczyć lęki społeczne powstałe we wczesnym okresie rozwoju i wskutek tego drzemiące w podświadomości, lęki odgrywające ważną rolę w ukształtowaniu się układu samokontrolującego.

Natomiast druga warstwa lęku społecznego powstaje głównie w interakcjach z otoczeniem dokonujących się w płaszczyźnie poziomej, a więc z rówieśnikami. Tworzące się w tej interakcji zwierciadło społeczne nie ma już cech absolutu: przeciwnie, można na nie wpłynąć, walczyć z nim, próbować je zmienić. Jest ono bardziej zmienne. I tym samym jego rola w procesach samokontroli jest bardziej plastyczna. Jego reakcje na nasze zachowanie są zmienne, raz takie, a raz inne, zależnie od sytuacji.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>