Monthly Archives Grudzień 2015

Medycyna a lęk biologiczny

Różne choroby trapią człowieka i zagrażają jego życiu. Gdy medycyna zwalczy jedne, inne przybierają na sile. Walka me- dycyny z chorobami i śmiercią nie składa się tylko ze zwycięstw, ale też z wielu klęsk. Lęk związany z własnym ciałem (lęk biologiczny) często koncentruje się na wybranej chorobie. Zależnie od epoki czy kręgu kulturowego jedna z chorób staje się swoistą „miss lęku biologicznego”, sama jej nazwa budzi strach wśród ludzi. Dotknięty taką chorobą człowiek już za życia ma znak śmierci na swym czole, stronią od niego ludzie.

czytaj więcej

Umysł współczesnych władców

Wyobraźmy sobie współczesnego żołnierza, który pod wpływem lęku czy agresji lub obu uczuć razem wyładowywałby swój nadmiar zmobilizowanej przez te uczucia energii na niezwykle skomplikowanej aparaturze używanej dziś do masowego mordowania ludzi. Wróg we współczesnych warunkach walki jest przeważnie niewidzialny. Na kim więc biedny żołnierz ma wyładować swe negatywne uczucia? Może dlatego wojny stają się coraz bardziej okrutne i bezwzględne. Dlatego lęk i agresja wyładowują się przeważnie na ludziach niewinnych, na dzieciach, kobietach, starcach. W panicznym lęku przed utratą własnego życia wszystko staje się wrogie, nie tylko ludzie, ale i przyroda: niszczy się i pali wszystko, co napotyka się na drodze, w obawie by samemu nie zostać zniszczonym.

czytaj więcej

Lęk i magia cz. III

Z czasem, gdy kobietę coraz częściej kojarzono z diabłem, z czarami, również mężczyźni, zwłaszcza bogobojni, dążący do ascezy, nie byli bezpieczni przed zakusami sukubów – żeńskich przedstawicieli nocnych zmór erotyki i gwałtu. Nie każdy przecież miał takie siły moralne jak św. Antoni, by się im oprzeć. Praktyki czarownic przemieniających się w su- kuby były więc nieraz przyczyną upadku ich ofiar i podstawą niejednego procesu o czary. Pewne formy przeżyć religijnych, zwłaszcza te. które Philip de Felice nazywa niższymi formami mistyki11, zdają się służyć pokonaniu bardziej lub mniej uświadomionych lęków zbiorowych bądź indywidualnych. Szczególną w nich rolę odgrywają ekstatyczno-religijne formy tańców obrzędowych, z towarzyszącą im sugesywną muzyką. Zwyczaj taki przetrwał do dzisiaj we Włoszech w Apulii jako endemicznie występujące zjawisko zwane tarantyzmem, które ma być szczątkową formą dawnych ceremonii poświęconych bogini Kybele. Są to mistycznie podbarwione reakcje depre- syjno-histeryczno-lękowe, w których istotną rolę odgrywają taniec i muzyka.12

czytaj więcej

Wyobrażenia lęku

W dziejach ekspresji i symboliki lęku w sztuce można by wyróżnić trzy okresy. W pierwszym, trwającym od prehistorii do średniowiecza, wyobrażenia plastyczne dotyczące lęku przedstawiały najczęściej jego personifikację w formie mniej lub bardziej realistycznej. Okres ten można by nazwać przed- psychologicznym, gdyż głównie uwidaczniano domniemane przyczyny tej emocji, a mniej interesowano się podmiotem lęku – człowiekiem i jego przeżyciami.

czytaj więcej

Lęk biologiczny – czynniki wewnętrzne i zewnętrzne

Lęk biologiczny może wiązać się z zagrożeniem pierwszego lub drugiego prawa biologicznego. W wypadku zagrożenia prawa zachowania własnego życia niebezpieczeństwo może pochodzić z zewnątrz, z otaczającego świata, lub od wewnątrz, z wnętrza ustroju. W pierwszym wypadku lęk jest przedmiotowy, tzn. znamy niebezpieczeństwo, które nam zagraża. Percepcja zagrożenia musi poprzedzać powstanie sygnału alarmowego. Gdy nie dostrzegamy przedmiotu zagrożenia, zazwyczaj nie odczuwamy lęku. Na przykład możemy zupełnie nie odczuwać lęku wchodząc do pomieszczenia wypełnionego trującym, ale bezwonnym gazem lub napromieniowanego substancjami radioaktywnymi. Niemniej jednak zdarzają się sytuacje, w których mimo braku uchwytnych sygnałów zagrożenia wyczuwa się grożące niebezpieczeństwo.

czytaj więcej

Lęk i szaleństwo – kontynuacja

Ekspresjonistów fascynowała demoniczność obłędu. Jakby przyciągani siłą wspólnych zainteresowań, spotykają się wtedy i inspirują artyści studiujący wiedzę tajemną. Norweski malarz E. Munch przedstawia w wielu wersjach sceny i krajobrazy pełne lęku, śmierci i obsesji seksualnych, których ofiarą był od młodości. Przyjaźnił się z chorym na schizofrenię A. Strindbergiem oraz Stanisławem Przybyszewskim, współtwórcą Młodej Polski. Przybyszewski do dzisiaj uchodzi na Zachodzie za autorytet w historii demonologii i nauk tajemnych.

czytaj więcej

Problem władzy w płaszczyźnie pochyłej

W historii ludzkości, jak wiadomo, różnie kształtowała się hierarchia władzy. Były okresy, w których jej struktura była niezwykle trwała, np. w hinduskich systemach kastowych, ale też i okresy, gdy ulegała ona gruntownemu przewarstwieniu, np. w czasie rewolucji, wojen itp. We współczesnej cywilizacji jest ona raczej mało stabilna, władzę trzeba wciąż zdobywać, walczyć o jej utrzymanie, łatwo ją stracić. Ten stan ustawicznej walki o władzę przyczynia się do wzrostu napięcia lęko- wo-agresywnego w stosunkach między ludźmi.

czytaj więcej

Szatan

Przykładem, jakim przemianom ulegają symbole lęku i jak odzwierciedlają się w nich bardziej ogólne tendencje światopoglądowe i artystyczne, są metamorfozy postaci Szatana. Budziła ona przeciwstawne uczucia: obawę połączoną z szacunkiem wobec jego potęgi, pokusę – ukrytą nieraz w lęku przed złem. Nazwanie bowiem kogoś demonicznym określa nie tylko ujemne cechy tej osoby, lecz przydaje jej również złowrogiego blasku.

czytaj więcej

Mechanizmy redukcji lęku

Pokonywanie lęku określamy jako odwagę, a gdy zagrożenie jest bardzo duże – jako bohaterstwo. Odwaga jest koniecznym warunkiem utrzymania życia własnego i gatunku i dlatego jest prawdopodobnie nie tylko ludzką, ale też zwierzęcą cechą. Bez niej nie byłaby możliwa ekspansja w otaczający świat, a jest ona warunkiem życia.

czytaj więcej

Śmierć społeczna

Człowiek jest istotą bardziej społeczną niż zwierzęta i rośliny. Wynika to stąd, że okres jego rozwoju trwa znacznie dłużej niż zwierząt i wskutek tego przez dłuższy czas jego życie jest zależne od opieki otoczenia, a także stąd, że jego układ nerwowy jest znacznie bardziej rozwinięty niż najwyższych nawet zwierząt: w związku z tym przeważa u niego metabolizm informacyjny nad metabolizmem energetycznym, a metabolizm informacyjny ma charakter społeczny, gdyż większość informacji pochodzi ze świata społecznego. Oderwanie człowieka od jego środowiska społecznego w pierwszych latach życia jest więc równoznaczne ze śmiercią. Bez kontaktów społecznych nie może rozwinąć się metabolizm informacyjny, co z kolei prowadzi do niedorozwoju mózgu, gdyż jego rozwój zależy od intensywności wspomnianego metabolizmu.

czytaj więcej

Lęk moralny

W związku z tym, co powyżej napisano, powstaje dalsze pytanie, czy moralna ocena kształtuje się wyłącznie pod wpływem środowiska społecznego, czy jest częściowo przynajmniej sprawą wrodzoną jako najwyższa forma aktywności samokon- trolujących.

czytaj więcej